Margarethe von Trotta

Margarethe von Trotta 

1942'de Berlin'de doğdu. Babası ressam Alfred Roloff'du. Margarethe von Trotta, annesi Moskova'dan Baltık aristokratı Elisabeth von Trotta ile birlikte büyüdü. Savaştan sonra ikili önce Bad Godesberg'e, ardından Düsseldorf'a taşındı. Margarethe von Trotta ticaret okuluna gitti, sanat okudu, daha sonra Münih'te Almanca ve Roman dilleri okudu ve drama okuluna gitti. Filme olan aşkını Paris'te çocuk bakıcısı olarak kaldığı süre boyunca keşfetti. Margarethe von Trotta, 1971'den 1991'e kadar evli olduğu Rainer Werner Fassbinder ve Volker Schlöndorff ile birlikte çalışarak yaklaşık on yıl boyunca oyuncu olarak başarılı oldu. 

Von Trotta birçok röportajından birinde şunları söyledi: "Yeni Dalga'dan önce Almanya'dan geldim, bu yüzden tüm bu aptalca filmlerimiz vardı. Sinema benim için eğlenceydi, ancak sanat değildi. Paris'e geldiğimde Ingmar Bergman'ın birkaç filmini izledim ve birdenbire sinemanın ne olabileceğini anladım. Alfred Hitchcock'un filmlerini ve Fransız Yeni Dalga'sını izledim . Orada durup 'hayatımda yapmak istediğim şey bu' dedim. Ancak yıl 1962'ydi ve bir kadının yönetmen olabileceğini düşünemezdiniz. Bir bakıma, bilinçsiz bir eylem olarak oyunculuğa başladım ve Yeni Alman filmleri başladığında, oyunculuk yoluyla girmeye çalıştım."

1964'te von Trotta, Jürgen Moeller ile evlendi ve bir oğlu oldu, Alman belgesel yönetmeni Felix Moeller. 1968'de boşandılar ve von Trotta, Alman film yapımcısı Volker Schlöndorff ile evlendi . Birlikte Felix'i büyüttüler ve film projelerinde birlikte çalıştılar. 1970'lerin ortasında Margarethe von Trotta yönetmenliğe geçti.

    

Sıklıkla dünyanın önde gelen feminist film yapımcısı olarak selamlanan (kendisi "kadın filmleri" yaptığı iddiasını reddeder.), sosyal ve politik meselelerle ilgilenmekten asla kaçınmadı. Kitle iletişim araçlarının gücü, tarihi olaylar, radikalleşme ve kadın hakları, politik olarak çalkantılı 1970'lerden bu yana filmlerinin merkezinde yer aldı. 

Venedik Film Festivali'nde bir Altın Aslan , iki David di Donatello Ödülü , Chicago Uluslararası Film Festivali'nde Altın Hugo Ödülü , Avrupa Film Ödülleri'nde Yaşam Boyu Başarı Ödülü, Alman Film Ödülleri'nde Yaşam Boyu Başarı Ödülü, Cannes Film Festivali'nde iki Altın Palmiye adaylığı ve çok sayıda başka ödül ve adaylık aldı.

2001 yılında 23. Moskova Uluslararası Film Festivali'nde jüri başkanlığı yaptı. Saas-Fee'deki Avrupa Lisansüstü Okulu'nda sinema profesörü olarak görev yapıyor ve Alman sinemasının önemli kişiliklerinden biri olmaya devam ediyor.

Margarethe von Trotta halen Paris'te yaşıyor.

Filmografi

2023-Ingeborg Bachmann -Çölün Kalbine Yolculuk

2018-Ingmar Bergman

2017-Forget About Nick

2015-The Misplaced World

2012-Hannah Arendt

2012-Never for Love

2009-Vision-From the Life of Hildegard Von Bingen

2006-I Am the Other Woman

2003-Rosenstrasse

1994-The Promise

1993-The Long Silence

1990-L'africana

1988-Fear and Love

1986-Rosa Luxemburg

1983-Sheer Madness

1981-Marianne and Juliane

1979-Sisters, or The Balance of Happiness

1978-The Second Awakening of Christa Klages

1975-The Lost Honor of Katharina Blum

2023-Ingeborg Bachmann

Ingeborg Bachmann ve Max Frisch, 1958 yazında Paris'te ilk kez tanıştıklarında, edebiyat dünyasının uluslararası ünlüleri haline gelmişlerdir. Sonraki dört yıl boyunca, memleketi Zürih ile evlat edindiği Roma arasında büyük bir aşk ve açık bir ilişki yaşarlar.

 2023 Berlin Film Festivali’nin ana yarışmasında dünya prömiyerini yapan Ingeborg Bachmann: Çölün Kalbine Yolculuk, Ingeborg Bachmann’ın yazdığı metinlerle yetinmiyor, başkarakterinin İsviçreli yazar Max Frisch ile tutkulu ilişkisini, Berlin ve Zürih’ten Mısır’a yaptığı zorlu yolculuğu beyazperdeye aktarıyor. Margarethe von Trotta filmlerinde genellikle Hannah Arendt ve Rosa Luxembourg gibi ataerkil normlara boyun eğmeyi reddeden irade sahibi kadınların hikâyelerine odaklanır. Erkeklerin baskın olduğu edebiyat dünyasında özgürleşmiş bir kadın olarak "Faşizm, erkekle kadın arasındaki ilişkinin ilk unsurudur” diyen Ingeborg Bachmann'da istisna değil.  

1978-The Second Awakening of Christa Klages

Margarethe von Trotta,  ilk kez tek başına yönettiği bu filmde, kovalamaca filmine karmaşık bir bakış açısı getiriyor ve  en sevdiği temayı ele alıyor: Kadınlar arasındaki güçlü ve çoğu zaman gizemli psişik bağ. Kısıtlı bir bütçeyle çekilen bu sürükleyici ve ikna edici drama, kadın ilişkilerini, kız kardeşliği ve şiddetin rahatsız edici kullanımlarını ve etkilerini araştırıyor.

Üç kişi, borç içindeki bir kreşe yardım etmek için bir bankayı soyar. Wolf yakalanır, Werner teşhis edilir, polis Christa'nın ( Tina Engel ) üçüncü olduğundan şüphelenir. Kaçarken, polis tarafından ve daha belirsiz bir şekilde baskında rehin tutulan genç kadın Lena tarafından da takip edilir.

1975-The Lost Honor of Katharina Blum

Margarethe von Trotta'nın medya manipülasyonu ve kişisel özgürlük üzerine derinlemesine politik öyküsü. Devlet gücü, bireysel özgürlük ve medya manipülasyonuna dair sert bir eleştiri olan film, 1975'te vizyona girdiği gün olduğu kadar bugün de güncelliğini koruyor.

Genç hizmetçi Katharina ( Angela Winkler ) bir partide yakışıklı bir adama aşık olur - onun bilmediği şey, polisten kaçan bir suçlu olmasıdır. Bu sözde teröristle geçirdiği gece, onun sakin hayatını mahvetmeye ve onu polis gözetimine almaya yeter. Ucuz gazete sansasyonuyla sömürülen Katharina, giderek daha geniş bir hedef haline gelir. Anonim telefon görüşmeleri ve mektuplar, cinsel tacizler ve tehditler, hepsi onun onurunun ve akıl sağlığının sınırlarını test eder. Katharina Blum'un Kayıp Onuru , Heinrich Böll'ün tartışmalı romanının  güçlü ancak duygusal bir uyarlaması .

1986-Rosa Luxemburg

Polonyalı sosyalist ve Marksist Rosa Luxemburg ( Barbara Sukowa ), 20. yüzyılın başlarında Polonya ve Almanya'da devrimin hizmetinde yorulmadan çalışmaktadır. Luxemburg inançları için kampanya yürütürken, Almanya için yeni bir vizyon sunan Spartakist Birliği'ni kurarken defalarca hapse atılır. Sukowa aracılığıyla Luxemburg'un karakteri ekranda derinlik ve karmaşıklıkla canlanıyor.

Başlangıçta Rainer Werner Fassbinder tarafından yönetilmesi düşünülen filmin yönetmeni von Trotta, 1982'de Luxemburg'un ölümünden sonra Luxemburg'un karakterine takıntılı hale geldi.

Luxemburg'un 2500'den fazla yazısını ve konuşmasını araştırdıktan sonra orijinal senaryoyu tamamen yeniden yazmış ve bu da belli oluyor; son film inanılmaz derecede gerçekçi, başından sonuna kendi vizyonunu yansıtıyor.

Sina Teigelkötter ile yaptığı bir söyleşi 

Bir zamanlar hayatında önemli olan bir yere geri dönen herkes, kendisiyle, o döneme ait istek ve umutlarıyla karşılaşır. 

 Margarethe von Trotta, 1948'de Bad Godesberg'e geldiğinde altı yaşındaydı. Savaş henüz bitmemişti, Berlin devasa bir harabe alanıydı, Margarethe orada bombalanan evlerin arasında oynamıştı. Bazen mayın patladı ve bir çocuğu yaraladı. Başka bir çocuk. Amcası, o ve annesinin oradan ayrılması gerektiğine karar verdi ve onu buraya, Ren Nehri'ne getirdi. Yıllar sonra buraya geldiğinde şunu demişti;

"Buraya geldiğimde her zaman Ren Nehri'ne bakmam gerekiyor, beni sakinleştiriyor."

 Artık “Rheinhotel Dresen”in bir parçası olan kestane bahçesinin devasa pencereli önünde oturuyoruz. Zamanın dışına çıkmış gibi görünen bir yer: mantarları andıran kırmızı beyaz teneke fenerler, deniz kabuğu şeklindeki spa konser sahnesinin önünde küçük budaklı ağaçlar. Margarethe von Trotta, "Burada daha önce çekim yaptığımı biliyor muydunuz?" diye soruyor. 2003, "Öteki Kadın". En sevdiği aktrislerden biri olan Barbara Sukowa, bu bira bahçesinde dans etmiştik" Burada epeyce tadilat yaptık; filmde burayı tanımak için yakından bakmanız gerekiyor."

Bir keresinde de 20 yıldır evli olduğu yönetmen Volker Schlöndorff ile birlikte buraya geldi. "Ona hayatımın en mutlu zamanını nerede geçirdiğimi göstermek istedim" diyor. Ama sarı at kuyruklu küçük Margarethe'nin asıl mutluluğu Ren nehrinin birkaç yüz metre yukarısındaki başka bir bahçedeydi: Villa Deichmann'ın parkında. 

Zengin bankacılar olan Deichmann'lar savaştan sonra mültecileri kabul etmek zorunda kaldı. Böylece Margarethe ve annesi de burada kalacak yer buldular. Bej-kahverengi Art Nouveau villa, buraya geldiğinde altı yaşındaki kıza bir peri masalı şatosu gibi görünmüş olmalı; taretler ve çatılar, eğlenceli balkonlar ve her tarafta bol miktarda yeşillik. Büyülü bir orman. Suyun olmadığı çatı katındaki küçücük odayı annesiyle paylaşmak zorunda kalması önemli değildi. Ev sahiplerinin mülteci çocuklara pek saygı duymadığı ve bunu pek gizleyemediği de.. Her şey önemsizdi. Margarethe daha önce hiç burası kadar güzel bir yer görmemişti. 

Mülkü bu taraftan çevreleyen taş duvarın arkasında yatan şeye o kadar odaklanmıştı ki. O köşe her zaman bu kadar iğrenç miydi? Bu çalı o sırada orada değildi. . . "Kocaman salkımsöğüt ağacına bakın!" Nerede? "İşte orada! Penceremden onları görebiliyordum." Geceleri gölgesi bazen pencereden içeri giriyor, yatağın üzerinde geziniyor, tehditkar bir şekilde şaha kalkıyor ve küçük kızların huzursuz uyumasına neden oluyordu.

"O zamanlar kendimi savunmayı öğrendim" diyor. Bu Margarethe aslında nasıl bir kızdı? "Meraklı, cesur, arsız." Hayalleri var mıydı? Bir dansçı ya da sanatçı, tercihen de ip cambazı olmak istiyordu. Ancak babasının tamamen farklı planları vardı. Margarethe von Trotta, takviminden 1951 yazında tam burada, Ren nehrinin kıyısında çekilmiş bir fotoğrafın eski siyah beyaz bir kopyasını çıkarıyor. Annesi, karnına sıkıştırdığı ucuz bir fotoğraf kutusuyla fotoğrafı çekmişti. Resimde Margarethe, babası ressam Alfred Roloff'un yanında görülüyor. Margarethe von Trotta bu fotoğrafı her zaman yanında taşıyor. Onu Ren nehrinin kıyısında babasının yanında gösteriyor. Annesi o zamanlar onu çok nadir görüyordu, yılda sadece birkaç hafta. Baba başka bir kadınla yaşıyordu. Ancak bunu çok sonra öğrenecekti. 

Babası o yaz Ren Nehri'ne geldi ve kısa sürede yeniden geri döndü. Onunla oynadım, hikayeler anlattım, Ren vapurunda onunla birlikte yolculuk yaptım. Her şey güzel gidiyorken bir gün acımasız diğer yüzünü de gösterdi. Villadaki odasında Siebengebirge'nin yansıması için cam bir sürahiyi masanın üzerine yerleştirdi ve kızına bunu kopyalamasını söyledi. Margarethe denedi ve başarısız oldu. Tekrar tekrar. Babanın yıkıcı kararı: "Tamamen yeteneksiz."

Muhtemelen yalnızca sanatçı babasına bir şeyler kanıtlamak ve nihayetinde beklentilerini karşılamak için yönetmen olduğunu söylüyor: "Ona cesur olduğumu ve bir şeyler yapabileceğimi göstermek istedim." Belki de bu yüzden filmlerinde her türlü erkek direnişine karşı kendi yoluna giden kadınlar tekrar tekrar karşımıza çıkıyor. Margarethe von Trotta, hayata teslim olmak yerine mücadele ederek onu şekillendiren güçlü kadınlara her zaman hayran kalmıştır. Son olarak "Vision"da hayatını filme aldığı Hildegard von Bingen, yine başrolünde Barbara Sukowa yer alıyor.

Margarethe von Trotta elindeki fotoğrafa tekrar bakıyor. "Hafızamda babam her zaman katıdıydı" diyor pişmanlıkla. "Ama bana bakış şekli beni sevmiş olmalı. İkimiz de neredeyse bir çifte benziyoruz..." Fotoğrafı dikkatlice bir parça streç filme koyuyor ve ancak daha sonra tekrar takvimine koyuyor. Annesi her zaman ona daha yakındı. Eski Baltık soylularından gelen Elisabeth von Trotta onu tek başına büyüttü. Para kısıtlıydı ve annesi çoğu zaman geceleri uyanık yatıyor ve ertesi gün yeterince yiyecek olması için dua ediyordu. 

Margarethe von Trotta, "ruh ve duygu"nun hiçbir zaman eksik olmadığını söylüyor. Bugün için sahip oldukları şeyler onun için pek bir şey ifade etmiyor. İnsanlar, aşk, edebiyat; bunların hepsi çok daha önemli. Margarethe von Trotta bunu özellikle filmlerinin birinde "Villa Deichmann" da hissetti.  Bir aile olarak, hiçbir zaman birlikte yaşamadık. 1951'de baba öldü, kısa bir süre sonra da amca öldü. 

Margarethe annesiyle birlikte Düsseldorf'a taşınır. 17 yaşında Paris'e gidecek ve sinema sevgisini orada keşfedecektir. Ancak Margarethe von Trotta, bu hikayenin daha önce birçok kez anlatıldığını ve bugün bunun hakkında söylenecek pek bir şey olmadığını söylüyor: "Siebengebirge'nin önünde bir fotoğrafımı daha çek" diye fotoğrafçıya sesleniyor. "Hayır, arkadan! İnsanları arkadan gösteren resimleri seviyorum." Fotoğrafçı önce kaşlarını çatıyor ama sonra merceğini yeniden ayarlıyor. "Gerçekten Siebengebirge bölgesinin tamamına sahip misiniz?" Evet, öyle.

Filmlerinde aslında neden geriye bakmayı bu kadar seviyor? Margarethe von Trotta, "Hatırlamak istemezseniz geleceği düşünemezsiniz" diyor. Geçmişinizin farkında olmanız önemlidir. Ancak şu anda yanlış bir izlenim yaratmak istemem. "Sadece geçmişten bahseden insanlara üzülüyorum." Şimdiki zamanı yoğun bir şekilde yaşamayı seviyor. 

“Uzun bir süre boyunca ilgimi çeken hiçbir şey olmadı” diyor. "Her şey yavaş ilerledi. Artık insanlar krizde işlerini kaybettikleri için aniden kendilerini yüksek binalardan atmaya başlayınca, film yapmanın zamanı gelmiş gibi görünüyor." Ama önce Margarethe von Trotta'nın Ren Nehri boyunca biraz daha yürümesi ve burada nasıl "Schifferraten" oynadığını anlatması gerekiyor.  “Aslında o zamanlar her şey mükemmeldi” diyor. Gözleri sanki önümüzdeki günler, haftalar, yıllar boyunca her şeyi yakalamak istiyormuş gibi tamamen açıktı.

Margarethe von Trotta sık sık filmlerini fazla acıklı ve duygusal yapmakla suçlanıyordu. Kötü niyete katlanmak zorunda kaldı ve yaralandı. Film projeleri finanse edilemedi veya süresiz olarak ertelendi. Kariyerinde her zaman neden devam ettiğini bilmediği anlar olduğunu söylüyor."Bunaltıcı, bu duygu." 

Savaşmaya devam etti, kuru dönemlere katlandı, tavizler verdi, bekledi ve umut etti. Çok şükür hiçbir zaman depresyona yenik düşmedi, şöyle diyor: "Bir noktada dalga hafifliyor ve sonra bitiyor. Vazgeçmek benim karakterime yakışmıyor."

Güneş artık Ren nehrinin üzerinde daha alçakta. Geri dönme zamanı, feribota binemez miyiz? Ren'in diğer yakasından gerçekten tamamen farklı bir bakış açısına sahip oluyorsunuz." Böylece gemiye biniyoruz, diğer yakaya, Niederdollendorf'a gidiyoruz ve hemen geri dönüyoruz. Margarethe von Trotta parmaklığın tepesinde duruyor ve tekrar Villa Deichmann'a bakıyor. Saçları rüzgarda uçuşuyor, yüzü kulaklarının çok gerisinde rahatlıyor. "Güzel, değil mi?"

Küçük kız ve büyük nehir...

Adam Baldych

 

Adam Baldych

Adam Baldych (18 Mayıs 1986'da Gorzów Wielkopolski , Polonya'da doğdu ) Polonyalı bir kemancı, besteci ve müzik yapımcısıdır. ACT MUSIC'in kayıtlı sanatçısıdır. 

Baldych, kemanla ilk 9 yaşında tanıştı ve Grazyna Wasilewska'nın rehberliğinde Gorzow Wielkopolski'deki bir müzik okulunda eğitim almaya başladı. 14 yaşında “Keman dahisi” olarak tanınıyordu. Kısa sürede kendi tarzını yaratarak yeni nesil doğaçlamacı kemancılara ilham kaynağı oldu.

Müziğini Polonya, Almanya, Güney Kore, Çin, Japonya, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Avusturya, İzlanda, Portekiz, Azerbaycan, Hollanda gibi ülkelerin en önemli caz festivallerinde ve prestijli konser salonlarında sundu. İsveç, Norveç, Finlandiya, İtalya, İspanya ve Endonezya gibi ülke sanatçıları ; Yaron Herman, Agata Zubel, Cezary Duchnowski, Helge Lien, Aaron Parks, Lars Danielsson, Nils Landgren, Iiro Rantala, Marius Neset, Jacob Karlzon, Joachim Kuhn ve Billy Cobham gibi olağanüstü sanatçılarla sahne aldı ve kayıt yaptı. Pek çok ödül ve ödülün sahibi oldu. Üstün icra yeteneğine besteciliği de ekledi.

Adam Baldych, caz ve çağdaş müzik performansı alanındaki yaratıcılığı, iki alanı yaratıcı bir şekilde harmanlaması ve müzikal yorumlarındaki mükemmel ifade gücüyle takdir edilmektedir. 20'ye yakın albümün kayıtlarında yer aldı.

Leszek Mozdzer

1971 doğumlu Polonyalı bir caz piyanisti, müzik yapımcısı ve film müziği bestecisidir. Bu sanatçı hakkında ayrıntılı bilgiye buradan bakabilirsiniz

Adam Baldych-2024-Passacaglia with Leszek Mozdzer

01-Passacaglia
02-Jadzia
03-Moon
04-December
05-Gymnopedie
06-Polydilemma
07-Le Pearl
08-January
09-Beyond Horizon
10-Saltare
11-Circumscriptions
12-Resonance
13-Aurora
14-O Ignee Spiritus
15-La Deploration Sur La Mort D'ockeghem

Adam Baldych / violin, renaissance violin

Leszek Mozdzer / piano

""Passacaglia, Avrupa caz ve çağdaş müziğinin önde gelen isimlerinden Adam Baldych ve Leszek Mozdzer gibi iki benzersiz karakter arasındaki çok renkli bir müzikal diyalogdur. Repertuar, müzisyenlerin birlikte yazdığı eserler üzerindeki ücretsiz doğaçlamalardan Erik Satie, Josquin des Prez ve diğerlerinin temalara ilişkin kişisel yorumlarına kadar uzanıyor.

Albümde oldukça sıra dışı bir enstrüman kombinasyonu yer alıyor: Bir Rönesans kemanı, biri 442 Hz'e, diğeri 432 Hz'e ayarlı iki kuyruklu piyano ve hazırlanmış bir dik piyano. Bu kurulum tarzlara, türlere ve hatta ton ve armonik geleneklere meydan okuyan sonsuz çeşitlilikte bir müzikal ifade paletine olanak tanır. Baldych ve Mozdzer'in yarattığı dünya, oda müziğinin asil formunda ifade edilen, dengeli bir güzelliğe sahip ama aynı zamanda çalkantılı ve yoğun duygusal doğaçlamalardan da oluşuyor.

Tüm harika sanat eserleri gibi, sizi hem içine çeker hem de merakınızı uyandırır; aynı zamanda geri dönüp onu yeniden keşfetme isteği uyandırır.""

albümü indirin

web Mozdzer     / web Baldych

albümden bir parça

Luviler

Tarihin her dönemine ait bir yaşam barındıran Anadolu topraklarında Luviler adlı gizemli bir halk yaşamıştır. Gizemli halk nitelemesini koyuyoruz çünkü; bugüne kadar Luviler ile ilgili yeterli doygun bir bilgi sağlanamadı. 

 

Anadolu’da emperyal, ilk merkezi devlet kurma başarısını göstermiş Hititler (Hatti Ülkesi İnsanları) gibi Luviler’de hala Anadolu topraklarına nereden nasıl geldikleri çözüme kavuşturulmuş değildir.

 

M.Ö. 2000 yılında kendilerinden sıkça söz ettiren Luviler, dil olarak Hint-Avrupa dil ailesine bağlı olduğu kesinlik kazanmıştır. Bu tarihlerde Hint- Avrupa dil ailesine bağlı olan diğer halklardan Hititler, güçlü bir devlet ve döneminin en büyük gücü olma özelliğini taşıyarak, Palalar, sessiz sedasız, Luviler ise, kültürel izler bırakarak tarih sahnesinden çekilmişlerdir.

 

Luvilerin ortaya çıkışları hakkında bazı bilim insanlarının teorileri:

-Anadolu’ya, Balkanlar ya da Kafkasya üzerinden yavaş yavaş bir nevi sızma yöntemi ile geldiler

-Karadeniz’in kuzey steplerinden (Rusya) Avrupa içlerine doğru aktılar

-Anadolu’da hep vardılar başka yerden gelmediler

 

-Luvice dilinin ve lehçelerinin çözülmesiyle, kültürel gelişimin Mezopotamya'dan ve hatta Antik Yunan'dan Anadolu'ya değil Anadolu'dan daha güneye ve batıya doğru yayıldığını iddia etmektedir. örneğin Troya kentinde Luvice dilinin konuşulduğunun belgelenmesiyle, Troya'nın da Luvi krallığı'nın bir uzantısı olduğu tezi artık daha da güçlenmiştir...

 

Luvilerin en önemli özelliği Anadolu topraklarındaki bir dili ilk kez yazıya geçirmiş olmalarıdır. Tarih bilimi güney ve batı Anadolu’da Luvi’lerden daha önce yaşamış ve uluslaşmış bir halkın ve Luvi dilinden daha önce konuşulmuş bir dilin varlığını asla saptayamamıştır. 

 

Hititlilerden günümüze ulaşabilen bütün belge ve yazıtlarda “nasili” denilen kendi dilleri kullanılmıştır, fakat Hititlerin dini ve idari bazı yazıtlarında farklı bir dil daha kullandıkları ortaya çıktı. Başlarda bu yazıya Hitit hiyeroglif yazısı denilse de sonradan bunun yanlış olduğu ortaya çıktı ve bu dilin, Luvi dilinin ta kendisi olduğu saptandı. 

 

Hiyeroglif tarzdaki bu yazının dışında, Anadolu'da bilinen daha eski bir yazı türü yoktur. Luvi dilinin küçük ama önemli parçaları günümüze kadar gelebilmiş, yaşayan ve insanlığın çok ama çok eski zamanlarından günümüze kadar çok şey getirmiş bir dildir.

 

Luvi dili dillerin anasıdır ve Anadolu emeklemeden önce, bir bebeğin ilk defa konuşması gibi, tarihinde ilk kez Luvi diliyle konuşmuştur. İnsanlığın bu en eski dilleri, söylenmesi en kolay seslerle başlamış, basit ve sade bir müziğe, örgüye sahiptir.

 

Bilimsel çalışmalar bu dilin Anadolu’nun en eski dili olduğunu  ve bu dilin yok olmaktan kurtulamamış Hitit çivi yazısından sonra bile Anadolu’da varlığını devam ettirdiği ve yaklaşık 700 yıl daha kullanıldığı saptandı.

 

örnek sözcükler:

anni = anne

pati = adım

atti = dışarısı

tatiş = baba

Bu konuda bir de çok değerli bir sözlük mevcut

Ahmet Ünal-Hititçe Büyük Sözlük-Hattice, Hurrice, Hiyeroglif Luvicesi, Palaca

 

“Luvi" kelimesi Hitit ve Luvi dilinde “ışık insanı” anlamına geliyordu, bu kelimenin kökeni de Luvi dilindeki “lu” yada “luw” dan gelmektedir. “lu” Luvi dilinde “ışık, pırıltı, ışıldamak, aydınlık, aydınlanmak” anlamına geliyordu. Bu sözcük daha sonra birçok dile de geçerek varlığını sürdürmüştür.

 
 

Likya dilinde lu(w) / Hitit dilinde lukk / Latince lux / Ermenice luys / İngilizce light / Fransızca luire / Almanca licht

 
 

“Likya” ismi tarihte ilk kez, Hititliler ve Mısırlılar arasında yapılmış Kadeş antlaşmasına ait metinlerde geçer, Likya kelimesi bu tabletlerde Hititçe bir kelime olan “Lukka” olarak yazılıdır. Hitit dilinde Lukka 'ışık ülkesi', anlamına gelmektedir. 

  

Bazı tarihçiler güneşin etkisini, Likya coğrafyasında yılın hiçbir dönemi kaybetmediği için Hititlilerin Likyalılar’a bu isimle seslendiklerini söylerler ve buradan hareketle Likya uygarlığının da Luvilerle bağlantıları olduğunu düşünebiliriz. Büyük ihtimalle Likya dili, Luvi dilinin devamıydı.

  

Likya dilinin ve alfabesinin Büyük İskender’in anadolu seferinden sonra unutulmaya yüz tuttuğunu biliyoruz. Büyük İskender’in Anadolu’da yaymak istediği Hellen-Yunan kültürü politikasından sonra Likya uygarlığı ve daha birçok Anadolu uygarlığı için hiçbirşey eskisi gibi olmadı.

  

Anadolu’da yer alan ve -ssos, -asos, -nthos son ekleriyle biten yer isimlerinin Yunan öncesi bir dilden miras kaldığı uzun zamandır ifade ediliyor.

  

Batı Anadolu’da Miletos, Ephesos, Assos, Myonnesos, Lebedos gibi pek çok antik kent olduğu malum. Bunlardan Miletos’un Hitit metinlerindeki Millawanda olduğu biliniyor. Ephesos’un da Arzawa’nın başkenti Apaşaş olduğu büyük oranda kabul görüyor. 

  

Girit’te ise Knossos, Phaistos'un M.Ö. 2000-1450 yılları arasında varlık göstermiş Minos medeniyetinin kentleri olduğu biliniyor. Buradan Minos medeniyetini yaratan halkın Anadolu’dan Girit’e göç etmiş Luviler olduğu sonucuna ulaşılabilir.

  

Minos’ta hem boğa hem de ana tanrıça inanışının güçlü olduğunu, bu halktan kalan duvar resimlerinden, mühürlerden ve diğer sanat eserlerinden anlamak mümkün. 

  

Gerek gök tanrısını simgeleyen boğanın gerekse ana tanrıça inanışının Çatalhöyük’ten, Neolitik dönemden beri Anadolu’da bulunduğunu biliyoruz. Dolayısıyla eşsiz saraylarıyla ünlü Minos medeniyetini yaratan halkın Girit’e Anadolu’dan göç etmiş olduğu yönündeki sav hiç de mantıksız değil.

   

Kesin olan şu ki bilinen ve yazıya dökülmüş en eski Hint-Avrupa dilini konuşan Luviler, önemli bir halktı. Luviler, bin yıldan uzun süre varlığını korudu ve Batı Anadolu’ya göç eden Yunanlara eski Anadolu’nun birikimlerini aktardı.

  

Sonuçta bu topraklardan çıkan bir halk ve kültür var ortada, sahip çıkmak adına Adana Seyhan Belediyesi Türkiye'de bir ilki gerçekleştirerek "Antik Luvi Kültür Merkezini" hayata geçirdi.. Yazıdaki görsellerin hepsi bu merkezden..

            

Bir de kokusu oldu Luvilerin : Luvilavant

Luvilavant’ın hedeflerine ilişkin Berman Mantı şunları anlatıyor: “Luvilavant olarak çıktığımız bu yolda en öncelikli hedefimiz Luvi medeniyetini ve Anadolu’nun zengin kültürünü ve tarihini tanıtmak. Kolonya ve üretimdeki birçok ürünümüz bu yolda bize yardımcı olacak. Kaliteli ürünü, uygun fiyatla Anadolu’ya kazandırmak en önemli hedefimiz.”